"මට හැමදේම තිබුණා. සැපපහසු නිවසක්, වාහනයක්, මුදල් ගැන කරදරයක් නැති ජීවිතයක්… ඒත් මට තිබිය යුතුම දෙයක් අහිමි වෙලා තිබුණා. ඒ මගේ ආරක්ෂාවයි.” ඒ වචන ටික වුණේ එහෙම. 

වෛද්‍යවරියගේ අතේ තිබූ වාර්තාව දෙස ඇය බලා සිටියාය. එහි සඳහන් වූ එක් වචනයක් ඇගේ ජීවිතය දෙදරා යෑමට ප්‍රමාණවත් විය.

HIV ආසාදනය වී ඇත.

වෛද්‍යවරිය සන්සුන්ව කරුණු පැහැදිලි කළත් ඇයට ඒ කිසිවක් හරිහැටි ඇසුණේ නැත. ඇගේ සිතේ රැඳුණේ ඒ වචනය පමණි. එහෙත් වෛද්‍යවරිය හමුවීමට පැමිණි ඇගේ සැමියා වන පැට්‍රික්, ඒ මොහොතේ දුරකථනයෙන් සිනාසෙමින් කතා කරමින් සිටියේය. ඇගේ ලෝකය කඩා වැටී තිබුණද පිටත ලෝකය සුපුරුදු පරිදි ගලා යමින් තිබිණි.

ඇයට සිහිපත් වූයේ තමන් මෙතෙක් ගත කළ ජීවිතයයි. සැප පහසුකම්, සමාජ පිළිගැනීම සහ ආර්ථික සුරක්ෂිතභාවය වෙනුවෙන් ඇය කොතරම් දේවල් නොසලකා හැර තිබුණේද?

ඒ අතරින් වැදගත්ම දේ වූයේ තමන්ගේම සෞඛ්‍යය හා ආරක්ෂාවයි. ආදරයට වඩා ඇය විශ්වාස කළේ සුරක්ෂිතභාවයයි. ඇය පැට්‍රික් සමඟ විවාහ වූයේ ඔහු ඇයට ස්ථාවර ජීවිතයක් ලබා දෙන බව විශ්වාස කළ නිසාය. ඔහු සතුව මුදල් තිබිණි. අනාගතය පිළිබඳ සැලසුම් තිබිණි. පවුලේ ආර්ථික ගැටලු විසඳීමට ඔහුට හැකියාව තිබිණි. ඔහුගේ පැමිණීමත් සමඟ ඇගේ මවුපියන්ගේ සිත්වල තිබූ බර අඩු වූ අතර පවුලේ අයටද වඩාත් පහසු ජීවිතයක් ගත කිරීමට අවස්ථාව ලැබිණි. ඇයට අවශ්‍ය වූයේ එවැනි ස්ථාවර ජීවිතයකි. 

විවාහයෙන් පසු ඔවුන්ට සැප පහසු නිවසක් ලැබිණි. මුදල් ගැන නිතර කල්පනා කිරීමට අවශ්‍ය නොවීය. එදිනෙදා වියදම් පිළිබඳ බියක් නොතිබිණි. ඇය මේ සියල්ල ආදරයේ ප්‍රකාශයක් ලෙස සැලකුවාය. එහෙත් කාලයත් සමඟ ඇයට තවත් සත්‍යයක් අවබෝධ විය. පැට්‍රික් වෙනත් කාන්තාවන් සමඟ සබඳතා පවත්වමින් සිටියේය.

ඒවා හුදෙක් කටකතා නොවීය. ඔහුගේ ඇඳුම්වල රැඳුණු වෙනත් සුවඳ විලවුන්, රාත්‍රියේ ප්‍රමාද වී නිවසට පැමිණීම, පැහැදිලි කිරීමට අපහසු ගමන්බිමන් සහ ඇයට කිසිදා නොලැබුණු තෑගි පිළිබඳ සාක්ෂි ඇගේ සැකය තහවුරු කළේය. එහෙත් ඇය ඔහුගෙන් ඒ ගැන විමසීමට ඉක්මන් නොවූවාය.

නිහඬව සිටීම ඇය හැඳින්වූයේ පරිණතභාවය ලෙසයි. පැට්‍රික්ගේ හැසිරීම ගැන ඇයට වේදනාවක් තිබිණි. නමුත් ඔහු ලබා දුන් සැප පහසු ජීවිතය අහිමි කර ගැනීමට ඇය බිය වූවාය. විවාහය යනු යම් යම් දේ ඉවසීම බව ඇය සිතුවාය. පවුලේ සාමය රැක ගැනීම සඳහා ඇතැම් දේ නොසලකා හැරිය යුතු බවත් ඇය තමන්ටම කියා ගත්තාය. ප්‍රශ්න ඇසීමෙන් ගැටුම් ඇති විය හැකිය. ගැටුම් නිසා තමන් මෙතෙක් ගොඩනඟා ගත් ජීවිතය අහිමි විය හැකිය.

ඒ නිසා ඇය නිහඬව සිටියාය. ඔහුගේ විශ්වාසවන්තභාවය ගැන බලාපොරොත්තු අඩු කළාය. ඔහුගෙන් සත්‍යය බලාපොරොත්තු වීම අත්හැරියාය. ආදරය, අවංකභාවය සහ සහයෝගීතාව වෙනුවට මුදල් සහ පහසුකම් ලැබීමෙන් සෑහීමට පත් වීමට උත්සාහ කළාය.

ඇය සිතුවේ තමන් අඩු හානියක් ඇති මාර්ගය තෝරාගෙන ඇති බවයි. නමුත් ඇය නොසිතූ දෙයක් තිබිණි. තමන්ගේ සෞඛ්‍යය සහ ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් ගත යුතු තීරණත් ඇය එලෙසම කල් දමමින් සිටියාය. 

“අපි දෙන්නාම පරීක්ෂා කරගමුද?” පැට්‍රික්ගේ වෙනත් සබඳතා පිළිබඳ සලකුණු තවදුරටත් වැඩි විය. රාත්‍රියේ ප්‍රමාද වී පැමිණීම, පැහැදිලි කළ නොහැකි ගමන්බිමන් සහ ඔහුගේ හැසිරීමේ වෙනස්කම් ඇයට තවදුරටත් නොසලකා හැරීමට අපහසු විය.

එක් රාත්‍රියක ඇය ධෛර්යය රැස් කරගෙන ඔහු සමඟ කතා කළාය.
“පැට්‍රික්, අපි දෙන්නාම වෛද්‍ය පරීක්ෂණයක් කරගත්තොත් හොඳයි නේද? ආරක්ෂාවට විතරයි.”
එහෙත් ඔහුගේ ප්‍රතිචාරය ඇය බලාපොරොත්තු වූ එකක් නොවීය.
“මොකටද පරීක්ෂා කරගන්නේ? ඔයා හිතන්නේ මම අසනීපකාරයෙක් කියලද?”
ඔහු ඇයගේ ඉල්ලීම සැලකුවේ තමන්ට කළ අපහාසයක් ලෙසය. තමන් නිවසේ සියලු වගකීම් ඉටු කරන බවත්, ඇය තමන්ගේ සෞඛ්‍යය ගැන ප්‍රශ්න කිරීම අගෞරවයක් බවත් ඔහු පැවසීය.

ඇය බලාපොරොත්තු වූයේ වගකීම් සහගත සාකච්ඡාවකි. ඒ වෙනුවට සිදු වූයේ ඇයටම සමාව ඉල්ලීමට සිදුවීමයි. ඇය නැවතත් නිහඬ වූවාය.

සිරුර දුන් අනතුරු ඇඟවීම් ඇය නොසලකා හැරියාය. කාලය ගත වෙද්දී ඇගේ සෞඛ්‍ය තත්ත්වය වෙනස් වන්නට පටන් ගත්තේය. නිතර උණ ඇති වීම, දිගු කලක් සුව නොවන ආසාදන, නිදාගත්තත් පහව නොයන වෙහෙස සහ අනපේක්ෂිත ලෙස බර අඩු වීම ඇය අත්විඳි ලක්ෂණ අතර විය.

එහෙත් ඇය ඒවාට විවිධ හේතු සොයා ගත්තාය. මානසික පීඩනය නිසා විය හැකිය. කාලගුණය නිසා විය හැකිය. වයසත් සමඟ ඇතිවන වෙනස්කම් විය හැකිය. ඇගේ සැමියාද ඇයගේ අසනීප ගැන එතරම් සැලකිල්ලක් දැක්වූයේ නැත. “බෙහෙතක් ගන්න. හොඳ වෙයි” යනුවෙන් පැවසීමෙන් ඔහු බොහෝ විට කතාව අවසන් කළේය.

අවසානයේදී සුව නොවන ආසාදනයක් හේතුවෙන් ඇයට වෛද්‍යවරියක් හමුවීමට සිදු විය. ඇගේ රෝග ලක්ෂණ සහ වෛද්‍ය ඉතිහාසය සලකා බැලූ වෛද්‍යවරිය තවත් පරීක්ෂණ කිහිපයක් සිදු කිරීමට යෝජනා කළාය.

ඇය එයට එකඟ වූවාය. එහෙත් පරීක්ෂණ ප්‍රතිඵල ඇගේ ජීවිතය මෙතරම් වෙනස් කරනු ඇතැයි ඇය සිතුවේ නැත. HIV පරීක්ෂණ ප්‍රතිඵලය ධනාත්මක බව වෛද්‍යවරිය ඇයට දැනුම් දුන්නාය. ඇයගේ සිතේ ප්‍රශ්න ගණනාවක් මතු විය. මෙය වැරදීමක්ද? නැවත පරීක්ෂා කළ යුතුද? තමන්ට මෙය සිදු වූයේ කෙසේද?

ඇය නිවසට පැමිණි පසු පැට්‍රික්ට ඒ බව පැවසුවාය. ඔහුගේ ප්‍රතිචාරය වූයේ එය පිළිගැනීම නොව ප්‍රතික්ෂේප කිරීමයි. “ඒක වෙන්න බැහැ. ඔයාට මේක තිබුණේ මට කලින් වෙන්න ඇති.” ඔහු ඇය සමඟ පරීක්ෂණයට සහභාගි වීම ප්‍රතික්ෂේප කළේය. තමන්ට කිසිදු රෝග ලක්ෂණයක් නොමැති බවත්, රෝහල් මුදල් උපයා ගැනීමට මෙවැනි දේ පවසන බවත් ඔහු කියා සිටියේය.

ඇයට අවශ්‍ය වූයේ සැමියාගෙන් සහයෝගය, අවංකභාවය සහ වගකීම් සහගත හැසිරීමයි. එහෙත් ඇයට ලැබුණේ චෝදනා සහ ප්‍රතික්ෂේප කිරීම් පමණි.
ඒ මොහොතේ ඇය මෙතෙක් නොදැක සිටි සත්‍යය පැහැදිලිව තේරුම් ගත්තාය. තමන් ආරක්ෂාව වෙනුවට සැප පහසුකම් තෝරාගෙන තිබිණි. තමන්ගේ ජීවිතය වෙනුවෙන් පෙනී සිටීම වෙනුවට නිහඬව සිටීමට තීරණය කර තිබිණි. මුදලට තමන්ගේ රුධිරයේ ඇති වෛරසය වෙනස් කළ නොහැකි බව ඇයට අවබෝධ විය.

ඇයගේ කතාව එතැනින් අවසන් වූයේ නැත. කාලයත් සමඟ ඇය වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ලබා ගැනීමටත්, ඖෂධ නිසි පරිදි භාවිත කිරීමටත්, නියමිත වෛද්‍ය පරීක්ෂණවලට සහභාගි වීමටත් පටන් ගත්තාය. තමන්ගේ සෞඛ්‍යය පිළිබඳ වගකීම තමන්ම භාරගත යුතු බව ඇය තේරුම් ගත්තාය. ඇගේ ජීවිතයේ වැදගත්ම දෙය වූයේ තවදුරටත් සමාජයට පෙනෙන ආකාරය නොව, තමන් සැබවින්ම ජීවත් වන ආකාරයයි.

ඇය තම ලේඛන සකස් කරගත්තාය. තමන්ගේම ආර්ථික ස්වාධීනත්වය ගොඩනඟා ගැනීමට පියවර ගත්තාය. උපදේශකවරයකුගේ සහාය ලබාගෙන බිය සහ යථාර්ථය අතර වෙනස හඳුනා ගැනීමට උත්සාහ කළාය. අවසානයේදී ඇය පැට්‍රික්ගෙන් වෙන්වීමට තීරණය කළාය.

“මම යනවා,” ඇය සන්සුන්ව පැවසුවාය. “ඇයි? ඔයාට මෙහෙ හැමදේම තියෙනවානේ,” ඔහු ඇසුවේය.
ඇයට තිබූ පිළිතුර සරල විය.
ඇයට සියල්ල තිබුණත් ආරක්ෂාව තිබුණේ නැත.
ඇය වෙනම ජීවිතයක් ආරම්භ කළාය. කුඩා නිවසක ජීවත් වීමටත්, තමන්ට දැරිය හැකි ආකාරයට වියදම් කළමනාකරණය කර ගැනීමටත් ඇය ඉගෙන ගත්තාය. මුලදී එය බියජනක වුවත් කාලයත් සමඟ තමන්ගේ ජීවිතය පිළිබඳ තීරණ තමන්ටම ගැනීමට හැකි වීම ඇයට ශක්තියක් විය.

කාලය ගත වෙද්දී ඇය තමන්ගේ අත්දැකීම විශ්වාසවන්ත කාන්තාවන් කිහිපදෙනකු සමඟ බෙදා ගත්තාය. පසුව එය තවත් පිරිසක් දැනුවත් කිරීමේ මාර්ගයක් බවට පත් විය. ඇය තමන්ට සිදු වූ සියල්ලටම අන් අයට පමණක් දොස් පැවරුවේ නැත. තමන් දුටු අනතුරු ඇඟවීම් නොසලකා හැරීමත්, සැප පහසු ජීවිතය අහිමි වේයැයි බියෙන් නිහඬව සිටීමත් පිළිබඳව ඇය අවංකව කතා කළාය.

ඇගේ පණිවිඩය වූයේ සැමියාට හෝ සහකරුට චෝදනා කිරීම පමණක් නොවේ. තමන්ගේ සෞඛ්‍යය ගැන දැනුවත්ව සිටීම, අවදානමක් තිබේ නම් පරීක්ෂා කර ගැනීම සහ අවශ්‍ය විට වෛද්‍ය උපදෙස් ලබා ගැනීමේ වැදගත්කමද ඇය අවධාරණය කළාය. ඇයගේ කතාව අසන ඇතැම් කාන්තාවන් සංවේදී වූහ. තවත් අය නිහඬව කල්පනා කළහ. නමුත් ඇගේ අත්දැකීම තුළින් තමන්ගේ ජීවිත පිළිබඳව නැවත සිතා බැලීමට බොහෝ දෙනකුට අවස්ථාවක් ලැබිණි.

මෙම කතාවෙන් මතක තබා ගත යුතු වැදගත් කරුණක් තිබේ. HIV ආසාදනය යනු පුද්ගලයකුගේ ජීවිතය අවසන් වන බවක් නොවේ. නිසි වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර සහ අඛණ්ඩ රැකවරණය මඟින් HIV සමඟ ජීවත්වන බොහෝ දෙනකුට දිගු, සෞඛ්‍ය සම්පන්න ජීවිතයක් ගත කළ හැකිය. එබැවින් ආසාදනයක් ඇති බවට සැකයක් හෝ අවදානමක් තිබේ නම් පරීක්ෂා කර ගැනීමත්, සුදුසුකම් ලත් සෞඛ්‍ය වෘත්තිකයකුගේ උපදෙස් ලබා ගැනීමත් වැදගත් වේ.

HIV වැළඳීමෙන් පුද්ගලයකුගේ වටිනාකම අඩු නොවේ. එවැනි පුද්ගලයන්ට අපහාස කිරීම හෝ කොන් කිරීම වෙනුවට අවශ්‍ය වන්නේ අවබෝධය, සහයෝගය සහ නිසි සෞඛ්‍ය සේවා වෙත ප්‍රවේශයයි. මෙහි තවත් වැදගත් කරුණක් වන්නේ HIV ආසාදනය වී ඇති බව පෙනුමෙන් හෝ රෝග ලක්ෂණ නොමැති වීමෙන් තීරණය කළ නොහැකි බවයි. ඒ සඳහා පරීක්ෂණ අවශ්‍ය වේ.

ඇයගේ කතාව අවසන් වන්නේ පරාජයකින් නොවේ. තමන් ගැන අවබෝධයක් ඇති කර ගැනීමෙන් සහ තමන්ගේ ජීවිතය නැවත ගොඩනඟා ගැනීමට තීරණය කිරීමෙන්ය. ඇය අතීතයේ ගත් තීරණ වෙනස් කළ නොහැකිය. නමුත් ඒවායින් පාඩම් ඉගෙන ගෙන ඉදිරි ජීවිතය වෙනස් කර ගැනීමට ඇයට හැකි විය. ඇගේ අත්දැකීම අපට සිහිපත් කරන්නේ එක් වැදගත් කරුණකි.

ආදරය යනු මුදල් ලබා දීම පමණක් නොවේ. සුරක්ෂිතභාවය යනු සැප පහසු නිවසක් හෝ වාහනයක් තිබීම පමණක් නොවේ. සැබෑ සහකරුවකුගේ වගකීම තුළ අවංකභාවය, අන්‍යෝන්‍ය ගෞරවය සහ සෞඛ්‍යය පිළිබඳ සැලකිල්ලද තිබිය යුතුය.

තමන්ගේ ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් ප්‍රශ්නයක් ඇසීම අගෞරවයක් නොවේ. අවශ්‍ය වෛද්‍ය පරීක්ෂණයක් කර ගැනීම ලැජ්ජාවට කරුණක් නොවේ. තවද, තමන්ගේ සෞඛ්‍යය සහ ජීවිතය වෙනුවෙන් තීරණ ගැනීම කිසිවකුගේ අවසරය මත රඳා පැවතිය යුතු නැත. සැප පහසුකම් රැක ගැනීමට උත්සාහ කරන අතරතුර අපි නොසලකා හරින්නේ කුමක්ද? අද නිහඬව සිටීමෙන් රැක ගන්නා දෙය හෙට අපෙන් කොපමණ විශාල මිලක් අය කරනු ඇත්ද?

ඇයගේ කතාව අපට ඉතිරි කරන ප්‍රශ්නය එයයි. 

(මෙම ලිපිය ඔබ ලබාදුන් මූලාශ්‍රයේ සඳහන් කතාව ඇසුරින් සකස් කළ විශේෂාංගයකි. මූලාශ්‍රය අනුව නම් සහ ඇතැම් විස්තර පෞද්ගලිකත්වය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා වෙනස් කර තිබිය හැකිය. එබැවින් මෙය ස්වාධීනව තහවුරු කළ වෛද්‍ය සිද්ධි වාර්තාවක් ලෙස නොසැලකිය යුතුය)

අශන්ති වරුණසූරිය