දරුවාගේ දිගුකාලීන කැස්ස පිළිබඳව මෙවැනි මැසිවිලි නගන මව්පියන් ඕනෑ තරම් සිටිති. විශේෂයෙන් පාසල් සහ පෙරපාසල් සමය ආරම්භ වීමත් සමඟ පැතිරෙන වෛරස් ආසාදන රැල්ල හේතුවෙන් මෙම තත්ත්වය නිතර දක්නට ලැබේ.

කැස්ස යනු රෝගයක්ම නොවේ. එය ශ්වසන මාර්ගයේ ඇති ද්‍රව්‍ය සහ අපද්‍රව්‍ය ඉවත් කිරීමට ශරීරය භාවිත කරන ස්වාභාවික ආරක්ෂක ක්‍රියාවලියකි. එහෙත් කැස්ස කොපමණ කාලයක් පවතින්නේද, එහි ස්වභාවය කුමක්ද සහ ඒ සමඟ ඇති වෙනත් ලක්ෂණ මොනවාද යන්න අනුව එයට හේතුව සොයා බැලීම වැදගත්ය.

සාමාන්‍ය කැස්සක් කොපමණ කාලයක් පවතින්න පුළුවන්ද?

කුඩා දරුවන්ට වසරකට කිහිප වතාවක් සෙම්ප්‍රතිශ්‍යා සහ අනෙකුත් ශ්වසන වෛරස් ආසාදන ඇතිවීම සාමාන්‍ය තත්ත්වයකි. එක් වෛරස් ආසාදනයකින් පසුව කැස්ස සති දෙකක් හෝ තුනක් පමණ පැවතිය හැකිය.

දරුවා පෙරපාසලට හෝ පාසලට යන්නේ නම්, පළමු කැස්ස සම්පූර්ණයෙන්ම පහව යාමට පෙර තවත් වෛරස් ආසාදනයක් ඇතිවිය හැකිය. එවිට දරුවාට මාස ගණනක් එක දිගට එකම කැස්ස පවතින බවක් මව්පියන්ට පෙනෙන්නට පුළුවන.

දරුවා වෙනත් ආකාරයකින් සුවයෙන් සිටී නම්, සාමාන්‍ය ලෙස සෙල්ලම් කරන්නේ නම්, හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතාවක් නොමැති නම් සහ කැස්ස ක්‍රමයෙන් අඩුවෙමින් පවතී නම්, බොහෝවිට එය වෛරස් ආසාදනයකින් පසුව පවතින කැස්සක් විය හැකිය.

එහෙත් දරුවෙකුගේ දිනපතා කැස්ස සති හතරකට වැඩි කාලයක් පවතින්නේ නම්, එය දිගුකාලීන කැස්සක් ලෙස සලකා වෛද්‍ය උපදෙස් ලබා ගැනීම සුදුසුය.

වියළි කැස්සද? සෙම සහිත කැස්සද?

වියළි කැස්සකදී පපුව තුළ සෙම ඇති බවක් නොඇසෙන අතර, ඇතැම්විට උගුරේ අපහසුතාවක් හෝ උගුර පෑදීමේ අවශ්‍යතාවක් දැනිය හැකිය.

වෛරස් ආසාදනයකින් පසුව, ඇදුම, අසාත්මිකතා හෝ දුම් සහ දූවිලිවලට නිරාවරණය වීම හේතුවෙන්ද මෙවැනි වියළි කැස්සක් ඇතිවිය හැකිය.

සෙම සහිත හෝ තෙත් කැස්සකදී පපුව තුළ සෙම චලනය වන ආකාරයේ හඬක් ඇසිය හැකිය. කුඩා දරුවන් සෙම පිටතට නොදමා ගිල දැමිය හැකි බැවින්, සෙම ඇසට නොපෙනෙන පමණින් එය සෙම රහිත කැස්සක් ලෙස තීරණය කළ නොහැක.

සති හතරකට වැඩි කාලයක් දිනපතා පවතින තෙත් හෝ සෙම සහිත කැස්ස සාමාන්‍ය තත්ත්වයක් ලෙස නොසැලකිය යුතුය.

දිගුකාලීන බැක්ටීරියා ආසාදන, ශ්වසන මාර්ගයේ ව්‍යුහාත්මක ගැටලු හෝ කලාතුරකින් ඇතිවන වෙනත් පෙනහලු රෝග මෙයට හේතු විය හැකිය. මෙවැනි අවස්ථාවක නැවත නැවත කැස්ස සිරප් ලබාදීම වෙනුවට නිසි වෛද්‍ය පරීක්ෂාවක් අවශ්‍ය වේ.

මේ ඇදුම විය හැකිද?

ඇදුම ඇති දරුවන්ගේ කැස්ස බොහෝවිට රාත්‍රියේදී, අලුයම, දුවන විට, සිනාසෙන විට, සීතල වාතයට හෝ දූවිල්ලට නිරාවරණය වූ විට වැඩි විය හැකිය.

හුස්ම පිටකරන විට විසිල් වැනි හඬක් ඇසීම, හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතාව සහ පපුව තදවීම වැනි ලක්ෂණද ඇති විය හැකිය.

කෙසේ වෙතත්, කැස්ස පමණක් තිබූ පමණින් දරුවාට ඇදුම ඇති බව තීරණය කළ නොහැක. ලක්ෂණ ඇතිවන රටාව, පවුලේ අසාත්මික රෝග පිළිබඳ ඉතිහාසය, ශාරීරික පරීක්ෂාව සහ දරුවාගේ වයසට ගැළපෙන ශ්වසන පරීක්ෂණ අවශ්‍යතාවය වෛද්‍යවරයා විසින් සලකා බැලිය යුතුය.

විශේෂයෙන් වෛරස් ආසාදනයක් සුව වූ පසුවත් අතරින් පතර පවතින කැස්ස, නින්දට බාධා කරන කැස්ස, හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතාව සහ සෙල්ලම් කිරීමේදී ඉක්මනින් මහන්සි වීම වැනි ලක්ෂණ ඇදුම පිළිබඳව සලකා බැලීමට වැදගත් වේ.

අසාත්මිකතාවක් නිසාත් කැස්ස ඇතිවිය හැකියි

අසාත්මිකතා ඇති දරුවන්ට නිතර කිවිසුම් යාම, නාසය හෝ ඇස් කැසීම, සොටු දියර ගැලීම, නාසය සිරවීම සහ උගුර පෑදීම වැනි ලක්ෂණ සමඟ කැස්සද ඇති විය හැකිය.

දූවිලි, සුවඳ විලවුන්, සිගරට් දුම, වායු දූෂණය සහ ඇතැම් පාරිසරික සාධක මගින් මෙම ලක්ෂණ තවදුරටත් වැඩි විය හැකිය.

වෙනත් වැදගත් හේතු

දරුවා කෑම කන අතරතුර හදිසියේ හිරවී කැස්ස පටන් ගත්තේ නම්, කුඩා ආහාර කැබැල්ලක් හෝ වෙනත් ද්‍රව්‍යයක් ශ්වසන මාර්ගයට ඇතුළු වී තිබීමද සලකා බැලිය යුතුය.

මුල් අවස්ථාවේ ඇති වූ කැස්ස අඩු වුවද, පසුව දිගටම කැස්ස පැවතීමට හෝ නැවත නැවත පපුවේ ආසාදන ඇතිවීමට එය හේතු විය හැකිය.

එවැනි සිදුවීමක් මීට පෙර සිදුවී තිබේ නම්, එය වෛද්‍යවරයාට පැවසීම ඉතා වැදගත්ය.

ක්ෂය රෝගය ගැන සිතන්නේ කවදාද?

දරුවෙකුගේ කැස්ස අඛණ්ඩව පවතින අතර, ඒ සමඟ උණ, රාත්‍රියේ දහඩිය දැමීම, ආහාර රුචිය අඩුවීම, ක්‍රියාශීලීත්වය අඩුවීම හෝ බර නිසි ලෙස වැඩි නොවීම වැනි ලක්ෂණ තිබේ නම් ක්ෂය රෝගයද සලකා බැලිය යුතුය.

නිවසේ හෝ දරුවා සමීපව ඇසුරු කරන පුද්ගලයකුට ක්ෂය රෝගය තිබීමද වැදගත් තොරතුරකි. එවැනි සම්බන්ධතාවක් තිබුණේ නම්, දරුවාට පැහැදිලි රෝග ලක්ෂණ නොතිබුණද වෛද්‍ය උපදෙස් ලබා ගැනීම වැදගත්ය.

ගෙදරදී කළ හැක්කේ මොනවාද?

දරුවාට ප්‍රමාණවත් දියර ලබා දෙන්න. 

සිගරට් හෝ vape දුම, දර දුම, හඳුන්කූරු, මදුරු දඟර සහ තද සුවඳ වැනි ශ්වසන මාර්ගය කුපිත කළ හැකි දේවලින් දරුවා ඈත් කර තබන්න.

ශ්වසන ආසාදනයකින් පසුව ක්‍රමයෙන් අඩුවෙමින් පවතින කැස්සකට බොහෝවිට විශේෂ ප්‍රතිකාර අවශ්‍ය නොවිය හැකිය. එහෙත් කැස්ස දරුවාගේ දෛනික ජීවිතයට, පාසල් ගමනට හෝ නින්දට බාධා කරන්නේ නම් වෛද්‍ය උපදෙස් ලබා ගැනීම සුදුසුය.

වෛද්‍ය උපදෙස් නොමැතිව කුඩා දරුවන්ට කැස්ස සිරප් ලබාදීම සුදුසු නොවේ. විශේෂයෙන් ඇතැම් කැස්ස සිරප් දරුවන්ට සැලකිය යුතු ප්‍රතිලාභයක් ලබා නොදෙන අතර, අතුරු ආබාධ ඇති කළ හැකිය.

උණු වතුර වාෂ්ප ඇල්ලීම සඳහා දරුවා උණු වතුර භාජනයක් අසල තැබීමද අනතුරුදායකය. එමගින් පිළිස්සුම් ඇතිවිය හැකි බැවින් එය වළක්වන්න.

සෑම කැස්සකටම ප්‍රතිජීවක ඖෂධ අවශ්‍ය නොවේ.

වහාම වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර අවශ්‍ය ලක්ෂණ

දරුවා,

• වේගයෙන් හෝ අපහසුවෙන් හුස්ම ගන්නේ නම්,
• හුස්ම ගන්නා විට පපුව හෝ ඉළ ඇට අතර ප්‍රදේශය ඇතුළට ඇදෙන්නේ නම්,
• හුස්ම ගන්නා විට තද ශබ්දයක් ඇසෙන්නේ නම්,
• තොල් නිල් පැහැයට හැරෙන්නේ නම්,
• අවදි කිරීමට අපහසු නම්,

වහාම රෝහලකට රැගෙන යන්න.

ඊට අමතරව, ලේ සමඟ කැස්ස, පපුවේ වේදනාව, දියර පානය කිරීමට නොහැකි වීම, දිගටම පවතින උණ, බර අඩු වීම, නැවත නැවත නියුමෝනියාව ඇතිවීම හෝ දිනපතා පවතින තෙත් කැස්ස වැනි ලක්ෂණ තිබේ නම්ද වෛද්‍ය ඇගයීමක් අවශ්‍ය වේ.

කැස්ස ගැන මතක තබාගත යුතු වැදගත්ම කරුණ

සති කිහිපයක් පවතින සෑම කැස්සක්ම භයානක රෝගයක ලක්ෂණයක් නොවේ. එසේම, විවිධ කැස්ස සිරප් මාරු කරමින් කැස්ස පාලනය කිරීමට උත්සාහ කිරීමද සෑම විටම නිවැරදි විසඳුමක් නොවේ.

කැස්ස කොපමණ කාලයක් පවතින්නේද, වියළිද සෙම සහිතද, වැඩි වන්නේ කුමන වේලාවකද, හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතාවක් තිබේද සහ වෙනත් ලක්ෂණ මොනවාද යන්න පිළිබඳව අවධානය යොමු කර ඒ තොරතුරු වෛද්‍යවරයාට පැහැදිලිව පැවසීම වැදගත්ය.

නිවැරදි රටාව හඳුනා ගැනීමෙන් බොහෝ දරුවන්ට අනවශ්‍ය පරීක්ෂණ සහ ඖෂධ වළක්වාගෙන, අවශ්‍ය නිසි ප්‍රතිකාර ලබාදීමට හැකි වේ.

උපදෙස් – ළමා රෝග විශේෂඥ වෛද්‍ය මලිත් පරාක්‍රම