පිලිපීනයේ දෙවන විශාලතම දූපත වන මින්දනාඕහි දකුණු කෙළවරට වන්නට පිහිටි සෙබූ වැව ආශ්‍රිත සශ්‍රීක කඳුකරයේ අමුතුම ආකාරයේ සංස්කෘතික ආශ්චර්යයක් සැඟවී තිබේ. වසර තුන්සියයකට අධික දීර්ඝ ඉතිහාසයකට උරුමකම් කියන ස්වදේශික ටි'බොලි ජනගහනය ජීවත් වන මෙම මනරම් ගම්මානය, ලෝකය පුරා ප්‍රකටව ඇත්තේ සිහින රෙදි බවට පත් කරන කාන්තාවන්ගේ නිවහන ලෙසයි. දීර්ඝ කාලයක් පුරා පැවැති ආරක්ෂක බාධා සහ සන්නද්ධ ගැටුම් හේතුවෙන් බාහිර ලෝකයෙන් වෙන්ව පැවැති මෙම අද්භූත භූමිය, වර්තමානයේ දී සිය ආකර්ෂණීය සම්ප්‍රදායයන් දැකබලා ගැනීමට කැමැත්තක් දක්වන සංචාරකයින් සඳහා නැවුම් සංස්කෘතික දොරටුවක් විවර කර දී ඇත.

මෙම අපූර්ව නිර්මාණ කෞශල්‍යය ටි'බොලි සංස්කෘතිය තුළ හඳුන්වනු ලබන්නේ ටි'නාලක් ලෙසයි. සෙබූ වැව ආශ්‍රිතව වෙසෙන මෙම වියන්නියන් විශ්වාස කරන්නේ තමන් නෙතඟින් දකින විසිතුරු රටා සියල්ලම තමන්ට හිමි වන්නේ සිහින මගින් බවයි. ඇබකා නම් කෙසෙල් කුලයට අයත් ශාකයේ කෙඳි භාවිතයෙන් සිදු කෙරෙන මෙම රෙදි විවීම, ස්වභාවධර්මයට සහ ඇබකා ශාකයට අධිපති ෆූ දලූ නම් දේවතාවියට කෙරෙන පූජනීය උපහාරයක් ලෙස සැලකේ. දේවතාවිය විසින් සිහිනෙන් පැමිණ ලබා දෙන සංකල්පනා සහ දර්ශන, පසුව තමන්ගේ අත්දැකීම් සහ කුසලතාවයෙන් යුතුව රෙදිවල වර්ණවත් රටා බවට පරිවර්තනය කිරීමට මෙම වියන්නියෝ සමත් වෙති.

සෑම කාන්තාවකටම සිහින දැකීමේ හැකියාව තිබුණද, එම සිහින රෙදිපිළි බවට පත් කිරීමේ දුර්ලභ වාසනාව සහ හැකියාව හිමි වන්නේ දේවතාවියගේ විශේෂ ආශීර්වාදය ලබන තෝරාගත් කිහිපදෙනෙකුට පමණි. මෙම පූජනීය කර්තව්‍යය සම්පූර්ණයෙන්ම ස්වභාවික අමුද්‍රව්‍ය යොදා ගනිමින් මාස කිහිපයක කැපවීමෙන් සිදු කරනු ලබන සාමූහික ප්‍රයත්නයකි. මෙහි ඇති විශේෂත්වය වන්නේ යන්ත්‍ර සූත්‍ර කිසිවක් භාවිත නොකර, ස්වභාවික වර්ණ ගන්වන ලද ඇබකා කෙඳි භාවිතයෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම දෑතින්ම මෙම සංකීර්ණ රටා නිර්මාණය කිරීමයි. එකී එකිනෙකට වෙනස් වූ සියුම් රටාවක් පිටුපසම සුවිශේෂී වූ පුරාවෘත්තයක් හෝ ජනකතාවක් සැඟවී පවතී.

මේ අද්විතීය කලාව රැකගැනීමේ ප්‍රධාන කේන්ද්‍රස්ථානය ලෙස ටි'බොංග් ගම්මානයේ පිහිටි ලංග් දුලයි ටි'නාලක් රෙදි විවීමේ මධ්‍යස්ථානය හඳුන්වා දිය හැකිය. ටි'බොලිහි කුමරිය ලෙස ගෞරවාදයට පාත්‍ර වූ නැසීගිය ප්‍රධාන රෙදි විවීමේ ශිල්පිනී ලංග් දුලයි සිහින රටා සියයකට ආසන්න ප්‍රමාණයක් ලෝකයට දායාද කර ඇත. වර්තමානයේ ඇගේ ලේලිය වන සෙබුලන් දුලයිගේ මූලිකත්වයෙන් මෙම පාරම්පරික දැනුම සහ ශිල්පීය හැකියාව අනාගත පරම්පරාව වෙත දායාද කිරීමේ කටයුතු නොනැවතී ඉදිරියටම සිදු කෙරෙමින් පවතී.

සටහන - අංජු බණ්ඩාර