අද වන විට තරුණ වයසේ පුද්ගලයන් අතර පවා රුධිරයේ මේද (Blood Fat) මට්ටම ඉහළ යාමේ ගැටලුව වැඩිවෙමින් පවතී. බාහිරින් කෙට්ටු පෙනුමක් තිබුණද, ඇතැම් පුද්ගලයන්ට කොලෙස්ටරෝල් සහ ට්‍රයිග්ලිසරයිඩ් මට්ටම් ඉහළ යා හැකි බව වෛද්‍යවරු පෙන්වා දෙති. එබැවින්, නිසි ආහාර රටාවක් සහ සෞඛ්‍ය සම්පන්න ජීවන රටාවක් අනුගමනය කිරීමෙන් මෙම අවදානම සැලකිය යුතු ලෙස අඩු කළ හැකි බව ඔවුන් අවධාරණය කරයි.

රුධිරයේ මේද ප්‍රධාන වශයෙන් කොලෙස්ටරෝල් සහ ට්‍රයිග්ලිසරයිඩ්වලින් සමන්විත වන අතර, ඒවා හෘද හා රුධිර සංසරණ පද්ධතියේ සෞඛ්‍යයට වැදගත් භූමිකාවක් ඉටු කරයි.

කොලෙස්ටරෝල් (LDL) සහ ට්‍රයිග්ලිසරයිඩ් මට්ටම් ඉහළ ගිය විට, ඒවා රුධිර නාලවල බිත්තිවල තැන්පත් වී මේද තට්ටු (Plaques) සෑදීමට හේතු වේ. එමඟින් රුධිර නාල පටු වී රුධිර ගමනාගමනයට බාධා ඇති විය හැකි අතර, හෘදයාබාධ සහ ආඝාතය වැනි බරපතළ තත්ත්වයන් ඇතිවීමේ අවදානමද වැඩි වේ.

එයට ප්‍රතිවිරුද්ධව, කොලෙස්ටරෝල් (HDL) අතිරික්ත කොලෙස්ටරෝල් අක්මාව වෙත ගෙන ගොස් එය ඉවත් කිරීමට උපකාරී වන බැවින් හෘද සෞඛ්‍යයට හිතකර ලෙස සැලකේ.

රුධිරයේ මේද මට්ටම ඉහළ යාමේ අවදානම වැඩි කළ හැකි සාධක අතර, ව්‍යායාම නොකිරීම සහ අඩු ශාරීරික ක්‍රියාකාරකම්, තෙල් සහිත හා බැදුම් ආහාර නිතර පරිභෝජනය, සත්ව මේද බහුල ආහාර ගැනීම, අධික ලෙස මත්පැන් පානය කිරීම, දිගුකාලීන මානසික ආතතිය, ප්‍රමාණවත් නින්දක් නොලැබීම, පාරම්පරික හේතු, උදර ප්‍රදේශයේ අධික තරබාරුකම, වයස්ගත වීම, ඇතැම් නිදන්ගත රෝග යන කරුණු ඇතුළත් වේ.

රුධිරයේ මේද මට්ටම පාලනය කරන්නේ කෙසේද?

1. ශාකමය ආහාර වැඩිපුර ගන්න - එළවළු, පලතුරු සහ දුඹුරු හාල්, සම්පූර්ණ තිරිඟු පාන් වැනි සම්පූර්ණ ධාන්‍ය ආහාර වැඩිපුර ආහාරයට එක් කරන්න. මේවායේ ඇති තන්තු (Fiber) කොලෙස්ටරෝල් පාලනයට උපකාරී වේ.

2. සෞඛ්‍ය සම්පන්න ප්‍රෝටීන් තෝරාගන්න - මේදය අඩු මස්, සම ඉවත් කළ කුකුල් මස් සහ සැමන්, මැකරල්, හුරුල්ලා වැනි තෙල් සහිත මාළු ආහාරයට ගැනීම සුදුසුය. සතියකට අවම වශයෙන් මාළු ආහාර වේල් දෙකක්වත් ලබාගැනීම නිර්දේශ කෙරේ.

3. ඔමේගා 3 මේද අම්ල බහුල ආහාර ලබාගන්න - සැමන්, මැකරල්, හුරුල්ලා, වෝල්නට් සහ ආමන්ඩ් වැනි ආහාරවල ඔමේගා-3 මේද අම්ල බහුලව අඩංගු වේ. මේවා "නරක" කොලෙස්ටරෝල් සෘජුවම අඩු නොකළද, රුධිර පීඩනය පාලනය කර හෘද සෞඛ්‍යයට සහාය වේ.

4. නිතිපතා ව්‍යායාම කරන්න - නිතිපතා මධ්‍යස්ථ ශාරීරික ව්‍යායාම කිරීමෙන් "හොඳ" කොලෙස්ටරෝල් (HDL) මට්ටම ඉහළ නැංවිය හැකිය. සතියකට දින පහක් අවම වශයෙන් මිනිත්තු 30 බැගින් ව්‍යායාම කිරීම හෝ සතියකට තුන් වතාවක් මිනිත්තු 20ක වේගවත් ව්‍යායාම කිරීම සුදුසුය.

5. නිරෝගී බරක් පවත්වා ගන්න - අධික බර හෝ ස්ථූලතාව කොලෙස්ටරෝල් මට්ටම ඉහළ යාමට හේතු විය හැකිය. බර අඩු කිරීමේ වැඩසටහනක් ආරම්භ කිරීමට පෙර වෛද්‍ය උපදෙස් ලබා ගැනීම වඩාත් සුදුසුය.

6. සංතෘප්ත මේද සහ කොලෙස්ටරෝල් බහුල ආහාර සීමා කරන්න - සත්ව මේද, සම්පූර්ණ මේද සහිත කිරි නිෂ්පාදන, තෙල් සහිත තාරා සහ පාත්ත මස් වැනි ආහාර අඩු කිරීම වැදගත්ය. එසේම බිත්තර කහ මදය වැඩිපුර අඩංගු බේකරි ආහාර නිතර පරිභෝජනය කිරීමෙන්ද වැළකීම සුදුසුය.

7. සැකසූ සහ අධික මේද සහිත ආහාරවලින් වළකින්න - අක්මාව, වකුගඩු වැනි අභ්‍යන්තර අවයව, සොසේජස් සහ සැකසූ මස් වර්ග, ක්ෂණික නූඩ්ල්ස්, ෆාස්ට් ෆුඩ්, ගැඹුරු තෙලේ බැදපු ආහාර සහ සංතෘප්ත මේද බහුල තෙල්වලින් සකස් කළ ආහාර හැකි තරම් සීමා කළ යුතුය.

8. දුම්පානය සහ මත්පැන් භාවිතයෙන් වළකින්න - දුම්පානය අත්හැරීම සහ මත්පැන් භාවිතය සීමා කිරීම හෘද හා රුධිර නාලවල සෞඛ්‍යය ආරක්ෂා කිරීමට මෙන්ම රුධිරයේ මේද මට්ටම පාලනය කිරීමටද උපකාරී වේ.

රුධිරයේ මේද මට්ටම ඉහළ යාම බොහෝවිට මුල් අවධියේ කිසිදු රෝග ලක්ෂණයක් නොපෙන්වන "නිහඬ" අවදානම් තත්ත්වයකි. එහෙත් සෞඛ්‍ය සම්පන්න ආහාර රටාවක්, නිතිපතා ව්‍යායාම, නිරෝගී බරක් පවත්වා ගැනීම සහ දුම්පානයෙන් හා අධික මත්පැන් භාවිතයෙන් වැළකීම මඟින් මෙම අවදානම සැලකිය යුතු ලෙස අඩු කළ හැකිය. වයස නොබලා වරින් වර රුධිරයේ කොලෙස්ටරෝල් සහ ට්‍රයිග්ලිසරයිඩ් මට්ටම් පරීක්ෂා කර ගැනීමද හෘද සෞඛ්‍යය ආරක්ෂා කර ගැනීම සඳහා වැදගත් පියවරකි.

අශන්ති වරුණසූරිය